Họ Lý Hoa Sơn gốc Việt ở Triều Tiên (Phần 1)

0
1788

Họ Lý Hoa Sơn gốc Việt ở Triều Tiên từ góc nhìn văn hóa tộc người
Tác giả: Trần Long

Trong mối quan hệ với các dân tộc khác, văn hoá tộc người là yếu tố quan trọng xác định bản sắc dân tộc. Văn hoá tộc người ngày càng được quan tâm khi các phương tiện giao thông và truyền thông rút ngắn khoảng giữa các dân tộc. Văn hoá tộc người phản ánh tính cách đồng thời là thước đo về ý thức cội nguồn của cá nhân, dòng họ, dân tộc. Họ Lý Hoa Sơn và hậu duệ ở Triều Tiên do Hoàng Thúc Lý Long Tường khởi lập từ thế kỷ XIII đã có một quá trình sống, hoạt động xứng đáng với tinh thần văn hoá người Việt. Bản thân Lý Long Tường đã được Triều Tiên đánh giá là nhà chiến lược – quân sự – văn hoá – giáo dục. Đối với Việt Nam, họ Lý Hoa Sơn và hậu duệ ở Triều Tiên là một biểu hiện sinh động về ý thức văn hoá tộc người. Bài viết này nhằm làm rõ những yếu tố làm nên bản sắc của họ Lý Hoa Sơn và hậu duệ ở Triều Tiên.

Họp báo kỉ niệm ngày xuất bản cuốn tiểu thuyết Hoàng Thúc Lý Long Tường của giáo sư người Hàn Quốc Khương Vũ Hạc
Họp báo kỉ niệm ngày xuất bản cuốn tiểu thuyết Hoàng Thúc Lý Long Tường của giáo sư người Hàn Quốc Khương Vũ Hạc

1. Những vần đề cơ bản về tộc người và văn hóa tộc người

1.1. Tộc người

Tộc người theo nghĩa rộng là một loại hình cộng đồng người.

Tộc người theo nghĩa hẹp là tập thể những con người được hình thành về mặt lịch sử trên một lãnh thổ nhất định, dưới một cái tên tự gọi (tộc danh), có những đặc điểm chung tương đối bền vững về văn hóa và tâm lí (trong đó nổi trội là ngôn ngữ); có ý thức về sự thống nhất của họ cũng như sự khác nhau giữa họ với các tộc người khác (nói ngắn gọn là ý thức tộc người).

Trong 3 yếu tố: ngôn ngữ, lãnh thổ, ý thức tộc người gắn với tộc danh thì yếu tố thứ ba có vai trò đặc biệt. Ý thức tự giác của tộc người gắn với tộc danh không chỉ là là yếu tố cần thiết mà còn là yếu tố đấy đủ để bản sắc hóa tộc người. Khi có dấu hiệu thay đổi về ý thức tự giác của tộc người thì sẽ xuất hiện dấu hiệu thay đổi thành phần tộc người.

Trong quá trình vận động, các tộc người luôn có ý thức xây dựng, phát triển đồng thời giữ gìn, bảo vệ nhà nước, dân tộc (tộc danh và ý thức về tộc người), kinh tế, văn hóa của cộng đồng mình. Đó cũng chính là quá trình giữ gìn bản sắc của một hoặc nhiều cộng đồng người có chung tộc danh (cũng có thể là quốc hiệu).

Thực tế cho thấy, giữ gìn tộc người trước hết là giữ gìn tộc danh và ý thức về tộc người. Tức là những yếu tố thuộc lĩnh vực văn hoá, dân tộc chứ chưa phải lĩnh vực nhà nước.

1.2. Văn hóa và văn hóa tộc người

Văn hóa phản ánh và thể hiện một cách sống động toàn bộ cuộc sống con người trong suốt quá trình lịch sử. Văn hóa tạo nên một hệ thống các giá trị truyền thống bao gồm thẩm mỹ và lối sống, từ đó từng dân tộc xây dựng nên bản sắc riêng của mình. Văn hóa là tất cả những gì con người đã bỏ công sức để tạo ra; nó khác với những gì tồn tại trong tự nhiên ngoài con người. “Văn hóa là toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do con người tạo ra trong quá trình thực tiễn xã hội – lịch sử và tiêu biểu cho trình độ đạt được trong lịch sử phát triển xã hội” (7).

Văn hóa với tính cách là yếu tố cấu thành tộc người bao gồm tri thức, tín ngưỡng, đạo đức, nghệ thuật, luật pháp, tập quán, sinh hoạt … là sự thể hiện bản chất năng lực con người với tính cách là thành viên của cộng đồng xã hội. “Văn hóa là tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn” (4).

Nghiên cứu văn hóa với tính cách là yếu tố cấu thành tộc người cần phải xem xét trên cả trục đồng đại và lịch đại. Với sự liệt kê đầy đủ danh mục các hiện tượng văn hóa của một tộc người cho phép chúng ta có những nhận định sơ bộ về văn hóa tộc người cũng như bản sắc văn hoá tộc người. “Khi nói đến văn hóa tộc người là nói đến những khía cạnh tiêu biểu của tộc người đó tạo nên những nét khác biệt với văn hóa các tộc người khác” (5)

Văn hoá là sự thể hiện mình theo một cách riêng, trong điều kiện lịch sử – xã hội cụ thể của một chủ thể văn hoá. Văn hoá tộc người theo hướng này có nghĩa là nét đặc thù về phong cách sống của tộc người. Nét đặc thù về phong cách sống của mỗi tộc người như là phương thức tái hiện những tập hợp tình cảm và lí trí nhằm khẳng định các giá trị chung của cộng đồng tộc người.

1.3. Bản sắc văn hóa tộc người

Thuật ngữ bản sắc được giải thích (theo nghĩa từ điển Hán Việt) như sau: bản là gốc, cái thuộc về phần mình, gốc đầu mọi việc; sắc là màu, vẻ, dung mạo. Bản sắc còn có một nghĩa khác là tính chất đặc biệt vốn có. Theo từ điển tiếng Anh, identity (bản sắc) có nghĩa là đồng nhất. Sự đồng nhất hoá làm nên bản sắc của một đối tượng. Với những nét nghĩa nêu trên, chắc chắn sẽ đưa đến nhiều cách giải thích khác nhau về cụm từ “bản sắc văn hoá”. Ở đây, có thể rút ra một số điểm đáng lưu ý từ nội dung của các định nghĩa vừa nêu như sau:

– Bản sắc gắn với quá trình hình thành và phát triển của đối tượng.
– Bản sắc thể hiện sự đồng nhất qua hàng loạt sự vật, hiện tượng.
– Bản sắc chứa đựng những nét riêng để có thể nhận ra diện mạo và bản chất một đối tượng.
– Bản sắc có xu hướng tiến tới đồng nhất hoá nên không phải là những cái riêng lẻ, chi tiết, vì vậy, càng khái quát càng dễ tiếp cận bản sắc của một đối tượng. Bản sắc bao hàm trong nó những tiêu chí đủ để xem xét bản sắc của một nền văn hoá.

Tìm kiếm BSVH dân tộc, chúng tôi đặc biệt lưu ý đến vai trò của ý thức tộc người. Sở dĩ như vậy vì, ý thức tộc người có quá trình hình thành phát triển gắn với quá trình sáng tạo, giao lưu, tiếp biến, giữ gìn, phát triển văn hoá của chủ thể văn hoá. Tộc người nào có một quá trình hình thành phát triển lâu dài, được nhân loại thừa nhận về mặt lịch sử chắc chắn tộc người đó có đủ “nội lực” để hình thành BSVH.

BSVH, là những yếu tố ổn định, ít biến đổi nhất của một thực thể văn hoá. Nếu nó biến đổi với biên độ và tần số cao, theo những chiều hướng trái ngược nhau thì nền văn hoá đó trở thành không có bản sắc. Trong thực tế, đa số các chủ thể văn hoá đã tự “siêu chỉnh” bản sắc qua quá trình giao lưu và tiếp biến. Nói là “siêu chỉnh” bởi lẽ, đây là sự vận động nội tại, vận động chậm, quá trình vận động làm xuất hiện những biến đổi rất tinh tế, rất tự nhiên trong quan điểm và tư duy của chủ thể. Sự biến đổi dưới hình thức “siêu chỉnh” là biến đổi tích cực (trong lĩnh vực này, nếu xuất hiện hàng loạt biến đổi trên diện rộng và sâu thì đó là dấu hiệu bất thường). Những biến đổi tích cực sẽ giúp chủ thể luôn có diện mạo mới nhưng không đánh mất bản sắc của mình. BSVH không thể là cái bất biến bởi vì đã có không ít nền văn hoá tự đánh mất bản sắc của mình trước khi bị tiêu diệt hoặc bị đồng hoá.

Tiếp cận BSVH ở bình diện ý thức tộc người, theo phương pháp logic là hướng vào quan sát quan điểm, thái độ của chủ thể trước tác động của hiện thực khách quan và hiện thực lịch sử. Tính cách tộc người được hình thành từ ý thức của cộng đồng dân tộc trước những biến động phức tạp của hiện thực lịch sử. Bản chất con người là “tổng hoà mọi quan hệ xã hội” nên ý thức người là một sản phẩm tổng hợp từ điều kiện sống và tính chất xã hội mà nó đang tồn tại. Vì vậy, BSVH tộc người chính là ý thức tộc người được tích hợp từ điều kiện sống và hình thức tồn tại cụ thể của cộng đồng cư dân có chung tộc danh.

Khi lần tìm BSVH, chúng ta chỉ có thể tập trung xem xét những biểu hiện cụ thể về quan điểm, thái độ của chủ thể. Những biểu hiện đó không phải do ngẫu nhiên và không có tính mục đích mà thường vận động theo một thiên hướng rõ ràng, gắn với những mối quan hệ cụ thể. Ẩn đằng sau những biểu hiện về quan điểm, thái độ là cốt cách, là tinh thần của dân tộc.

Cốt cách, tinh thần dân tộc được thể hiện trong các mối quan hệ của chủ thể văn hoá. Nó là sự tập hợp một cách có hệ thống các kiểu quan hệ đặc trưng của một chủ thể. Đó là những kiểu quan hệ ổn định, thể hiện được bản tính của cộng đồng. Những kiểu quan hệ này kết thành một “thể thống nhất diệu kỳ”, thể hiện trên mọi khía cạnh của cuộc sống, tạo nên “cá tính” của chủ nhân văn hoá. Nói cách khác, ở đó chúng ta có thể bắt gặp ý thức của tộc người. Đó là một thể thống nhất trong sự đa dạng các giá trị tinh thần của cộng đồng cư dân đã, đang cùng chung sống.

Ý thức tộc người bao hàm sự tự khẳng định của cộng đồng qua trường kỳ lịch sử gồm cộng đồng ký ức, cộng đồng hiện tại và cả cộng đồng tương lai với những giá trị chính trị, đạo đức cùng khát vọng về sự phát triển. Ý thức tộc người vừa hòa nhập tự nhiên vào đời sống tinh thần của cộng đồng cư dân vừa có khả năng tạo ra khoảng cách để xác lập đời sống riêng của tộc người. Ý thức tộc người, do vậy, là sản phẩm văn hoá đồng thời là điểm xuất phát của sáng tạo và gìn giữ văn hoá tộc người. Ý thức tộc người là nhân tố trực tiếp làm nên tinh thần, cốt cách của một dân tộc.

2. Họ Lý Hoa Sơn gốc Việt ở Triều Tiên – một biểu hiện sinh động của văn hóa tộc Việt

2.1. Họ Lý Hoa Sơn gốc Việt ở Triều Tiên

Nhà Lý do Lý Công Uẩn lập ra đã tồn tại hơn 200 năm với 9 đời vua. Năm 1225 nhà Lý kết thúc vai trò lịch sử của mình khi Trần Cảnh lên ngôi lập ra nhà Trần. Sự kiện Trần Cảnh lên ngôi tạo ra biến cố đối với con cháu nhà Lý. “Họ Lý không những mất ngôi vua mà theo kế sách của Trần Thủ Độ, người họ Lý phải đổi sang họ Nguyễn, năm 1232 sai đào hố ngầm để giết hại tôn thất họ Lý khi khi tụ tập về làm lễ tế tổ ở Hoa Lâm…”(2). Con cháu dòng họ Lý phải ly tán. Trong số đó, người đi xa nhất là Kiến Bình Vương Lý Long Tường.

Mục đích ra đi của Lý Long Tường được ghi rõ trong văn bia Thụ hàng môn kỷ tích bí: “Năm Bính Tuất niên hiệu Bảo Khánh [đời Tống 1226], trong nước có loạn, việc thờ cúng tổ tiên ở nhà tông miếu bị huỷ bỏ. Ông là chú vua, khóc ở miếu Nam Bình rồi rồi đem các đồ tế khí tổ tiên chạy về phía đông” (2). Ông ra đi để giữ tròn đạo thờ cúng tổ tiên. Xét ở góc độ tư tưởng, Lý Long Tường ra đi là thực hiện chữ Hiếu, sau nữa là chữ Trung. Trung hiếu trong Tam cương của Nho giáo vào thời bấy giờ có vị trí đặc biệt trong đời sống tinh thần của trí thức phong kiến, nhất là những người thuộc dòng dõi hoàng tộc.

Sau chuyến hải trình gian nan, năm 1226, đoàn thuyền Lý Long Tường đến cửa biển Ongjin-gun (Khang Linh), tỉnh Hwanghae (Hoàng Hải) thuộc phía Đông Bắc bán đảo Triều Tiên. Hơn 1.000 người được sống sót và đều lấy họ Lý. Tại đây, Lý Long Tường được vua Cao Ly phong tước vị Hoa Sơn quân và cấp một phần đất của triều đình ở Ủng Tân cho dòng họ Lý làm thực ấp(3).

Bằng mưu trí và lòng dũng cảm Lý Long Tường đã cùng quan quân phủ thành Cao Ly và dân chúng địa phương hai lần đánh bại ý đồ xâm lăng của Mông Cổ (năm 1253 và năm 1258). Vua Cao Ly dựng bia ở Thụ hàng môn để ghi công trạng.Lý Long Tường, cấp cho 50 dặm vuông đất để làm thái ấp, dựng miếu phụng thờ tổ tiên. Đối với người Cao Ly, Lý Long Tường là một vị anh hùng.

Từ khi Lý Long Tường đến định cư ở Cao Ly đến nay đã được 800 năm. Họ Lý Hoa Sơn truyền được 26 đời. Con cháu của Lý Long Tường nhiều người học giỏi, đỗ đạt làm quan. Nhiều người giữ cương vị cao trong triều (con Lý Long Tường là Lý Căn, làm Nghệ Văn Đại Đế Học, Kim Tử Quang Lộc Đại Phu; các người cháu là Lý Huyền Lương làm Lễ Bộ Tham Nghị Thượng Thư, Lý Long Tuyền làm Giám Tu Quốc Sử. Sau này, hậu duệ đời thứ 25 của hoàng thân Lý Long Tường là Lý Thừa Vãn từng giữ chức tổng thống Hàn Quốc… Hiện nay, hậu duệ họ Lý Hoa Sơn sinh sống ở Nam Bắc Triều tiên khoảng 4.500 người. Nhiều người thành đạt trên lĩnh vực kinh doanh. Ông Lý Hy Luận (hiện là chủ tịch cộng đồng họ Lý) là cựu tổng giám đốc Tập đoàn xây dựng Booyoung, có chân trong Tập đoàn công nghiệp chế tạo Hyundai. Ông Lý Xương Căn, hậu duệ trực hệ đời thứ 26 của Hoàng thúc Lý Long Tường là một doanh nghiệp thành đạt ở Hàn Quốc. Ông Lý Tường Tuấn là chủ tịch Tập đoàn tài chính Golden Bridge có trụ sở ở trung tâm Seoul. sở hữu nguồn vốn khoảng 300 triệu USD với mười công ty con bao gồm công ty cho vay tài chính, công ty điều hành quỹ đầu tư, công ty chứng khoán, tái cơ cấu doanh nghiệp…

Năm 1999, ông Lý Xương Căn đã tìm về quê hương và quyết định đưa gia đình về sống ở Hà Nội. Tiếp sau ông Lý Xương Căn, năm 2010, ông Lý Tường Tuấn cũng đã đưa gia đình về nhập cư lâu dài ở Hà Nội.

Quá trình xác thực dòng họ Lý Hoa Sơn ở Triều Tiên được tiến hành trên cơ sở khoa học: “GS sử học Phan Huy Lê – Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử VN – cho biết, đối chiếu tư liệu ở Hàn Quốc và tư liệu ở Việt Nam, Hoàng thúc Lý Long Tường chính là Hoàng tử con trai vua Lý Anh Tông (1138-1175), em vua Lý Cao Tông (1176-1210). Ông Lý Xương Căn là hậu duệ trực hệ đời thứ 26 của Hoàng thúc Lý Long Tường và là đời thứ 31 của Thái tổ Lý Công Uẩn(13).

2.2. Ý thức tộc người của họ Lý Hoa Sơn gốc Việt ở Triều Tiên

Như đã trình bày, giữ gìn tộc người trước hết là giữ gìn tộc danh và ý thức về tộc người. Tức là những yếu tố thuộc lĩnh vực văn hoá, dân tộc chứ chưa phải lĩnh vực nhà nước. Và tiếp cận BSVH ở bình diện ý thức tộc người hướng vào quan sát quan điểm, thái độ của chủ thể trước tác động của hiện thực lịch sử. Qua đó ta sẽ thấy được tính cách tộc người được hình thành từ ý thức của cộng đồng dân tộc trước những biến động phức tạp của hiện thực lịch sử. Khảo sát ý thức tộc người của dòng họ Lý Hoa Sơn cũng dựa trên cơ sở lý thuyết này. Phương pháp tiến hành là tập trung xem xét những biểu hiện cụ thể về quan điểm, thái độ, hành động của chủ thể. Những hoạt động này vận động theo một thiên hướng rõ ràng, gắn với những mối quan hệ cụ thể. Ẩn đằng sau những biểu hiện về quan điểm, thái độ, hành động là cốt cách, là tinh thần của dân tộc – những yếu tố cơ bản của bản sắc văn hoá tộc người.

Từ những cơ sở trên, chúng tôi nhận diện ý thức tộc người ở họ Lý Hoa Sơn gốc Việt ở Triều Tiên có những điểm nổi bật sau:

– Ý thức tộc người của dòng họ Lý Hoa Sơn Triều Tiên bắt nguồn từ sự giáo dục của gia đình, dòng tộc

Tuy sống xa quê nhưng dòng dõi Lý Hoa Sơn luôn hướng về Tổ quốc. Đúng như nhận định của một ký giả Việt Nam: “…. Điều đáng trân trọng là các thế hệ con cháu của Hoàng thúc đều được dạy dỗ về ý thức nguồn cội dân tộc. Sinh thời, Lý Long Tường luôn di huấn lại cho con cháu rằng: Hãy cố gắng trở về cố hương, thắp nhang lên bàn thờ tổ tiên và đừng làm điều gì tổn hại đến thanh danh dân tộc” (16). Tác giả của bài viết “Ông Lý Xương Căn và gia đình nhập quốc tịch Việt Nam !” cho biết: “ Vị tổ Lý Long Tường từ thế kỷ XIII cho đến thế hệ các con cháu ngày nay, không quên cố quốc, luôn luôn hướng về quê cha đất tổ với ý thức và tình cảm sâu lắng” (14).

Và “với tình yêu quê hương, những hậu duệ họ Lý Hoa Sơn đã viết lại gia phả của mình. Trang đầu tiên của gia phả ghi: “Sinh tại Hàn, hồn tại Việt” (16). Ông Lý Tường Tuấn có năm người con, ông quả quyết: “Tôi sẽ luôn dạy bảo con tôi rằng chúng là người gốc Việt Nam và phải tự hào về điều này”. Đến nay, truyền thống giáo dục về cội nguồn vẫn được duy trì trong các thế hệ nối tiếp của hậu duệ dòng họ Lý Hoa Sơn. Lee Hyuk Chan (con trai Lý Xương Căn) nói: “Bố tôi đã dạy cho tôi về tình yêu quê hương và gốc gác tổ tiên. Tôi yêu và tự hào về cả hai quê hương Hàn Quốc và Việt Nam” (9).

– Ý thức tộc người là phần đời sống tinh thần mạnh mẽ nằm sâu thẳm trong tâm thức mỗi thành viên của dòng họ Lý Hoa Sơn Triều Tiên

Đó yếu tố không gì thay thế được để họ quyết định mình là ai khi đứng trước cộng đồng nhân loại. Ở đây chúng ta nhận ra một điều: ý thức tộc người hoàn toàn không chỉ dựa trên ngôn ngữ mặc dù ngôn ngữ có vai trò quan trọng trong văn hoá tộc người. Ý thức tộc người cũng không dựa trên những kê khai lý lịch theo công ước quốc tế. Trường hợp ông Lý Xương Căn là một minh chứng cụ thể: “ Mặc dù nói tiếng Việt chưa sõi, ông Lý Xương Căn vẫn rất cố gắng nói: “trong dòng máu tôi sau 31 đời có 0,01% là gốc Việt, 99,99% là gốc Hàn. Nhưng nếu so sánh, 0,01% nhiều lúc còn mạnh mẽ và sâu đậm hơn 99,99% kia” (14). Có người hỏi ông Lý Xương Căn rằng, bây giờ ông nhận mình là người Hàn Quốc hay người Việt Nam thì ông tâm sự: “Tôi cho rằng mình là người Hàn Quốc đến 99,99% vì đó là nơi tôi sinh ra và lớn lên. Vả lại đã 800 năm trôi qua rồi còn gì! Như vậy, về lý thuyết thì phần Việt Nam chỉ có 0,01% nhưng nó lại nằm trong tim tôi và vì thế 0,01% đã thắng 99,99% rồi” (11).

Vì vậy, nếu chỉ dựa vào ngôn ngữ hoặc dựa vào những kê khai theo thông lệ quốc tế để xác định ý thức tộc người sẽ dẫn đến ngộ nhận: “ Một điều ưu tư nữa của ông Tuấn là mỗi lần ông sang Việt Nam, nhiều người cứ luôn gọi ông là người Hàn Quốc, người nước ngoài. Ông nói: “Xin đừng gọi tôi là người nước ngoài nữa, tôi là người Việt Nam mà. Cũng đừng gọi tôi là ông Lý, hãy gọi tôi là ông Tuấn theo cách gọi của người Việt” (9).

Sự cảm nhận bề ngoài về tính cách tộc người của người đồng tộc cũng có thể đúng. Đó là khi một ký giả người Việt Nam viết: “Tôi nhìn kỹ Lý Xương Căn để tìm dấu vết gì đó người Việt nơi anh. Thôi rồi, mang dòng máu Việt, gương mặt Việt và hình như cốt cách Việt dần hiện ra nơi anh: Chân tình, cởi mở, chăm chỉ và hồn hậu” (9).

– Ý thức tộc người trong tâm thức những người con họ Lý luôn thường trực

Hậu duệ họ Lý Hoa Sơn vẫn truyền tai nhau rằng: “Hoàng thúc Lý Long Tường thường lên ngọn Vọng Quốc Đàn để ngóng trông về phương Nam, thương nhớ quê nhà” (14). Và trong những năm tháng của thế kỷ này chúng ta lại bắt gặp hình ảnh ông Lý Tường Tuấn thường hướng về phương Nam qua cửa sổ của căn hộ ở Seoul để “mỗi ngày có thêm tình yêu xứ sở” (9). Trong bài Hậu duệ nhà Lý và câu chuyện 800 năm tìm về cố quốc, tác giả Ngọc Tước viết: “Trong một lần diện kiến Tổng Bí thư Đỗ Mười, ông Lý Xương Căn đã tặng đồng chí Đỗ Mười câu đối thể hiện tấm lòng của ông cũng như những người mang họ Lý đang ở Hàn Quốc rằng: “Thân ở nơi xa muôn vạn dặm – Hồn lưu Tổ quốc xứ Việt Nam”” (11).

– Ý thức tộc người của dòng họ Lý Hoa Sơn xa lạ với chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi

Khi ông Lý Xương Căn tìm về Đền Đô – nơi thờ tám vị vua nhà Lý. Bút tích lưu dấu ấn tại Đền Đô lần đầu của Lý Xương Căn có đoạn: “… Nỗi lòng tưởng niệm đối với tổ tiên là đạo lý đương nhiên, và hơn nữa xin cầu nguyện các tiên vương phù hộ cho để quan hệ hữu hảo giữa hai nước được sâu dày hơn nữa…” (16).

Ông Lý Tường Tuấn từng nói: “Chúng tôi muốn Golden Bridge không phải là một công ty Hàn Quốc mà còn là một công ty của Việt Nam, là một nhịp cầu nối giữa hai quốc gia” (9). Tinh thần thần này thấm sâu vào tập tục gia đình của họ: “Ngày Tết, nhà tôi nấu cả hai loại thức ăn mang đậm phong cách cổ truyền của hai dân tộc”(9).

– Ý thức tộc người ở dòng họ Lý Hoa Sơn mang đậm bản sắc văn hoá Việt

Trung, Hiếu, Nghĩa là những phẩm cách nổi bật của con người Việt. Nó làm nên cốt cách con người Việt và làm nên giá trị văn hoá Việt. Là người con đất Việt, chính Trung, Hiếu, Nghĩa đã giúp Lý Long Tường từ thân phận người lưu lạc trở thành người anh hùng đất Cao Ly. Giờ đây, một lần nữa Trung Hiếu Nghĩa của dòng họ Lý được khẳng định qua tính cách của ông Lý Xương Căn, ông Lý Tường Tuấn trong cả hai mối quan hệ: với Triều Tiên – nơi các ông sinh ra lớn lên, cũng là nơi cưu mang dòng họ Lý trong lúc gặp cảnh khốn khó; với Việt Nam – mảnh đất gắn liền cội nguồn dòng tộc. Ông Lý Xương Căn nói: “Đối với tôi, Hàn Quốc là nơi tôi sinh ra và lớn lên, Việt Nam là mảnh đất của tổ tiên, cả hai đều quan trọng”(14). Ông Lý Xương Căn và ông Lý Tường Tuấn quyết định đưa gia đình về Việt Nam sinh sống là một sự kiện trọng đại đối với các ông và cả hai gia đình nhưng xét ở góc độ người Việt Nam thì đó là điều bình thường. Rồi đây, không chỉ ông Lý Xương Căn, ông Lý Tường Tuấn, dòng dõi họ Lý Hoa Sơn sẽ tìm về cội nguồn với tinh thần Trung, Hiếu, Nghĩa và để vun đắp chốn cội nguồn trường tồn, vững chãi.

Sự thật, ông Lý Xương Căn đang tiếp tục sự nghiệp kinh doanh ở Việt Nam, ông Lý Tường Tuấn đã đầu tư lớn về Việt Nam thông qua Tập đoàn tài chính Golden Bridge (Cầu Vàng) do ông thành lập vào năm 2000. Năm 2006, Tuấn thành lập văn phòng đại diện Golden Bridge tại Hà Nội và đến tháng 9-2006 Golden Bridge chính thức khai trương công ty của mình tại Hà Nội với số vốn ban đầu hơn 1 triệu USD(14). “Ngày khai trương công ty Golden Bridge tại Việt Nam, ông mời 150 nhân viên của mình sang Việt Nam, vì như ông nói, “để cho họ thấy quê hương của tôi xinh đẹp và có tiềm năng phát triển như thế nào””. “Nói về mục tiêu lâu dài sắp tới tại Việt Nam, ông chủ tịch họ Lý rạng rỡ: “Chúng tôi sẽ hoạt động lâu dài ở Việt Nam… Chúng tôi muốn Golden Bridge không phải là một công ty Hàn Quốc mà còn là một công ty của Việt Nam, là một nhịp cầu nối giữa hai quốc gia””(9). Đó là việc làm thiết thực và việc làm này càng có ý nghĩa lớn lao hơn khi được tiếp cận ở một góc nhìn khác, góc nhìn văn hoá tộc người.

Thời thiếu thông tin về VN đã qua, hậu duệ dòng họ Lý Hoa Sơn ngày nay có đầy đủ cơ sở để tin yêu dân tộc mình. Ông Lý Tường Tuấn nói: “Tuổi thơ tôi đã trải qua một thời gian thiếu thông tin về VN nên tôi không muốn con mình thiếu thốn như vậy nữa. Chúng phải biết, phải hiểu và hiểu thật rõ về quê cha đất tổ của mình” (9). Nguyện vọng đó đã trở thành hiện thực với sự kiện chiều 28/6/2010, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia – Sự thật và Uỷ ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức lễ công bố cuốn sách “Hoàng thúc Lý Long Tường” và Quyết định số 1532/QĐ-CTN của Chủ tịch nước về việc nhập quốc tịch Việt Nam cho ông Lý Xương Căn và gia đình(8)./.

* Chú thích:
(1) Ngô Văn Lệ, Tộc người và văn hoá tộc người, Nxb. Đại học Quốc gia Tp. HCM, 2004.
(2) Phan Huy Lê, Hoàng tử Lý Long Tường và dòng họ Lý Hoa Sơn gốc Việt ở Hàn Quốc, trong: Kỷ yếu Hội thảo quốc tế Việt – Hàn 2012, TP. HCM 2012, tr. 8 – tr.14.
(3) Khương Vũ Hạc, Hoàng Thúc Lý Long Tường (Tiểu thuyết lịch sử). Nxb. Chính trị Quốc gia, 2010, tr.287- tr. 288.
(4) Hồ Chí Minh, Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995, t.3, tr.431
(5) C.Mác, Tư Bản, Phê phán khoa kinh tế chính trị, Nxb. Sự Thật, Hà Nội. 1973, Q. 1, tr. 346
(6) Ngô Đức Thịnh, Văn hóa, văn hóa tộc người và văn hóa Việt Nam, NXB. Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2006, tr.845
(7) Từ điển triết học, Nxb Tiến Bộ, Liên Xô, 1986, tr.656
(8) Công bố cuốn sách “Hoàng thúc Lý Long Tường” http://vov.vn/Van-hoa/Cong-bo-cuon-sach-Hoang-thuc-Ly-Long-Tuong/147986.vov
(9) Đi tìm dòng họ Lý ở Hàn Quốc (kỳ cuối): Đừng gọi tôi là người nước ngoài http://vietbao.vn/Phong-su/Di-tim-dong-ho-Ly-o-Han-Quoc-ky-cuoi-Dung-goi-toi-la-nguoi-nuoc-ngoai/40172630/263/
(10) Hành trình trở về Thăng Long sau 8 thế kỷ lưu lạc http://tuanvietnam.vietnamnet.vn/2010-09-10-hanh-trinh-tro-ve-thang-long-sau-8-the-ky-luu-lac
(11) Hậu duệ nhà Lý và câu chuyện 800 năm tìm về cố quốc http://ca.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=97928
(12) Hậu duệ nhà Lý ở Hàn Quốc nhập quốc tịch VN http://kienthuc.net.vn/channel/1987/201006/Hau-due-nha-Ly-o-Han-Quoc-nhap-quoc-tich-VN-1757590/
(13) Nhập quốc tịch Việt Nam cho hậu duệ Lý Thái Tổ http://thanglong.chinhphu.vn/Home/Nhap-quoc-tich-Viet-Nam-cho-hau-due-Ly-Thai-To/20106/5010.vgp
(14) Ông Lý Xương Căn và gia đình nhập quốc tịch Việt nam ! http://blog.yahoo.com/_S35LVSCZBPJ5KQTT4GPOD7C4RY/articles/244374
(15) Tám trăm năm tìm về làm người Việt http://vietbao.vn/Xa-hoi/Tam-tram-nam-tim-ve-lam-nguoi-Viet/1735082237/157/
(16) Về với cội nguồn – Ông Lý Xương Căn và gia đình nhập quốc tịch VN! http://daidoanket.vn/index.aspx?ChiTiet=13853&Menu=1427&Style=1
(17) 800 năm hoài cố hương http://www.daituson.com.vn/Newsdetail.aspx?newsid=159

________________________________________
[i]TS, Khoa Văn hóa học, Trường ĐHKHXH&NV TP.HCM
[ii]Dr., Faculty of Culturology, USSH – VNU-HCMC
————————————————-
Nguồn: Tham luận đăng trong kỷ yếu Hội thảo khoa học quốc tế “Quan hệ Việt Nam – Hàn Quốc: Quá khứ, Hiện tại và Tương lai” (International Conference on Vietnam – Korea Relationship in the past, the present and the future) do trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Tp. HCM tổ chức dưới sự tài trợ của Viện Nghiên cứu văn hóa trung ương Hàn Quốc (The Academy of Korean Studies) vào ngày 1.12.2012.

THAM GIA BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập nội dung bình luận!
Vui lòng nhập họ và tên của bạn