Chọn trang

Tết Trung thu trong văn hóa cổ truyền của người Hàn Quốc

Tết Trung thu trong văn hóa cổ truyền của người Hàn Quốc

Tết Chuseok (còn gọi là Tết Trung thu), một trong hai ngày Tết truyền thống lớn nhất ở Hàn Quốc đến khi những cơn mưa và những đợt nóng gay gắt thất thường cuối cùng của mùa hè kết thúc, cả đất trời Hàn Quốc bắt đầu chuyển mình đẹp dịu dàng trong nắng thu và mọi người náo nức chuẩn bị cho vụ thu hoạch mới.

Cũng giống như Việt Nam và các quốc gia Á Đông chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc, ngày Tết Trung Thu ở Hàn Quốc cũng diễn ra vào ngày rằm tháng 8 âm lịch hàng năm.

Tuy nhiên, trong quá trình giao thoa văn hóa, mỗi quốc gia dựa trên những điều kiện địa lý, lịch sử và văn hóa khác biệt, đều chỉ mượn chiếc bình hình thức để thay vào đó những men rượu riêng, thể hiện tinh thần và sức sống nội tại của riêng mình.

Ở Việt Nam Tết Trung Thu ban đầu là tết của người lớn để mừng mùa màng bội thu, cúng tổ tiên rồi dần dần được chuyển thành Tết dành cho thiếu nhi, nhưng ngày tết này lại không được công nhận là ngày nghỉ lễ chính thống. Trái lại, ở một đất nước công nghiệp “tham công tiếc việc” như Hàn Quốc, mọi người sẽ có ít nhất 03 ngày để nghỉ ngơi, và chuẩn bị đón chào ngày Tết.

Nhiều du học sinh và người lao động Việt Nam không hiểu tại sao người Hàn Quốc lại coi trọng ngày Tết Trung thu đến thế và khá lúng túng khi vào những ngày nghỉ này, các hàng quán cũng như siêu thị đều đóng cửa và những tuyến đường phố nối dài những hàng xe từ thành phố lớn đổ về các miền quê.

Đó chính là không khí và diện mạo của ngày Tết Trung thu ở Hàn Quốc.

Từ Chuseok (추석) có nghĩa là đêm mùa thu, đêm trăng rằm đẹp nhất vào tháng 8 âm lịch. Tục ngữ Hàn Quốc có câu: “Nông dân tháng 5, thần tiên tháng 8” (5월 농부 8월 신선) để ám chỉ vào tháng 5, người nông dân phải vất vả, bận rộn với mùa màng nhưng đến tháng 8, khi việc đồng áng trong một năm đã dần bước vào giai đoạn thu hoạch thì có thể rảnh rang nghỉ ngơi như thần tiên, vụ xuân cũng sẽ nhàn nhã hơn, không phải “đồ mồ hôi, sôi nước mắt” nữa.

Nguồn gốc của Chuseok vẫn chưa được xác định cụ thể nhưng Tết Chuseok còn có những tên gọi khác như Hangawi (한가위) – Han (한) có nghĩa là “lớn” (크다), gawi (가위) nghĩa là “ở giữa” (가운데); 중추절 (Tết Trung Thu), Gabae (가배, 嘉俳) – Ngày Gia bài (tương truyền vào thời Shinla, đến ngày này, nhà vua thường tổ chức cho các công chúa chơi trò chơi thi dệt vải trong cung điện, ai thua sẽ phải chuẩn bị các tiết mục múa hát và các món ăn)…

Những hoạt động trong ngày Tết Trung thu:

Ngoài các hoạt động truyền thống mang tính gia đình như dưới đây, người Hàn Quốc cũng đến các địa điểm du lịch truyền thống, nơi người nước ngoài cũng được trải nghiệm văn hóa đón Tết Trung thu ở Hàn Quốc.

Chính phủ Hàn Quốc cũng cung cấp rất nhiều dịch vụ miễn phí trong ngày Tết Trung thu cho người dân để ngày Tết thêm vui vẻ và giàu ý nghĩa.

Beolcho (벌초 – Bách thảo) và Seongmyo (성묘 – Tảo mộ)

Công việc quan trọng nhất trong ngày Tết Trung thu là việc thể hiện đạo lý và lòng hiếu thảo với tổ tiên – Nghi thức Beolcho (벌초) và Seongmyo (성묘). Các hoạt động này gần giống với phong tục tảo mộ vào tiết Thanh minh của người Việt Nam trong dịp Tết Nguyên Đán.

Vào ngày này, các gia đình người Hàn Quốc sẽ cùng đến phần mộ của tổ tiên, cắt cỏ dại và dọn dẹp khu vực xung quanh mộ. Sau khi vệ sinh phần mộ xong, một mâm lễ gồm hoa quả, ngũ cốc và các sản phẩm đã thu hoạch được trong vụ mùa sẽ được dâng cúng lên tổ tiên để bày tỏ lòng thành kính, biết ơn.

Tết Chuseok - Tết Trung thu của người Hàn Quốc.
Tết Chuseok - Tết Trung thu của người Hàn Quốc.

Charye (차례)

Vào buổi sáng sớm ngày đầu tiên của Tết Trung thu, toàn bộ gia đình người Hàn Quốc sẽ tụ họp tại gian nhà chính, nơi bày bàn thờ tổ tiên để tiến hành các nghi lễ cúng bái.

Nếu như vào ngày Tết Nguyên Đán (Seollal), món ăn điển hình là canh bánh gạo (떡국) thì vào ngày Chuseok món ăn chủ đạo được dùng để cúng bái là Mebap (메밥 – cơm làm từ gạo mới vừa thu hoạch). Sau khi cúng, các thành viên trong gia đình sẽ quây quần bên nhau để “hưởng lộc” của tổ tiên ban cho.

Một đặc điểm trong văn hóa ẩm thực nói chung cũng như văn hóa tế lễ nói riêng ở Hàn Quốc đó là các món ăn được bày trong các đĩa nhỏ, gọi là banchan (반찬).

Cũng giống như Việt Nam, vào những ngày lễ như thế này, người phụ nữ trong gia đình luôn là người bận rộn và vất vả nhất để chuẩn bị đồ cúng và các món ăn cho các thành viên khác trong gia đình.

Mâm cúng với ngũ cốc và hoa quả trong ngày Tết Chuseok theo phong tục truyền thống của người Hàn Quốc.

Chúc Tết và tặng quà

Cũng như người Việt Nam, Trong ngày Tết Trung thu, người Hàn Quốc cũng gửi đến gia đình, bạn bè và đồng nghiệp những câu chúc Tết đặc trưng, như: chúc nhau dồi dào sức khỏe và tiền bạc…

Người Hàn Quốc có truyền thống tặng quà nhau trong ngày Tết Trung thu. Con cái tặng quà cho cha mẹ, công ty/doanh nghiệp tặng quà cho nhân viên… các món quà trong ngày Tết Trung thu cũng rất đa dạng, từ đơn giản và thiết thực như thịt hộp (spam), kem đánh răng, dầu gội đầu… cho đến những món quà cao cấp như thịt bò Hàn Quốc hay tiền bạc.

Những trò chơi truyền thống ngày Tết Trung thu:

Ganggangsulae (강강술래)

Đây là trò chơi tiêu biểu trong dịp Tết Trung thu, được truyền lại từ những người phụ nữ thuộc tỉnh Seonamhaean. Cách thức của trò chơi này là dưới ánh trăng đêm rằm, các cô gái sẽ nắm tay nhau xếp thành vòng tròn vừa hát và vừa nhảy múa.

Trong xã hội nông nghiệp, trăng rằm là biểu tượng cho sự sinh sôi, nảy nở, rất tương đồng với chức năng và biểu tượng sinh sản, gieo mầm và phát triển sự sống của người phụ nữ. Bởi thế, ngày mãn nguyệt (ngày trăng tròn) còn được ví như người phụ nữ đến kì “khai hoa nở nhụy”. Trò chơi Ganggangsulae trong ngày rằm là sự thăng hoa, là bài ca về cái đẹp của thiên nhiên và người phụ nữ.

Trò chơi Ganggangsulae trong dịp Tết Chuseok của người Hàn Quốc.

Juldarigi (줄다리기) – Kéo co

Đây là trò chơi phổ biến dành cho tất mọi lứa tuổi. Các đội được phân chia đồng đều về số người, giữa các thôn xóm, các làng cũng có thể chia đội với nhau để thi thố. Số người tham gia càng đông thì sợi dây càng dày, càng to và thời gian thi càng kéo dài. Tiếng trống dồn dập, tiếng hò hét, tiếng cười và những khuôn mặt hăng say lấp lánh mồ hôi khiến cho bầu không khí của ngày Tết thêm rộn ràng, vui nhộn.

Trò chơi kéo co trong dịp Tết Chuseok của người Hàn Quốc.

Ssireum (씨름) – Đấu vật

Trong những ngày Tết Trung thu, môn đấu vật là trò chơi không thể thiếu để các chàng trai thể hiện sức mạnh của mình. Trên bãi cỏ hoặc trên bãi cát, các cuộc thi đấu sẽ được tổ chức theo hình thức loại trực tiếp, người chiến thắng là người trụ lại đến cuối cùng và được tôn vinh là Jangsa (장사 – tráng sĩ) và được nhận rất nhiều các giải thưởng của dân làng.

Trò chơi đấu vật cũng rất được ưa chuộng trong dịp Tết Chuseok của người Hàn Quốc.

Olgesimni (올게심니) – tục treo ngũ cốc khô trước cửa

Sau khi thu hoạch, người Hàn Quốc sẽ chọn ra trong mỗi loại ngũ cốc những bó chín đượm nhất, đẹp nhất để treo lên cột nhà, cửa chính hay trước hiên nhà. Những bó ngũ cốc được chọn này sẽ được dùng làm hạt giống cho năm sau, để làm bánh cúng tổ tiên, cúng ông địa hoặc được dùng để thiết đãi khách khi nhà có tiệc. Phong tục này thể hiện tính tuần hoàn của đất trời, mùa màng và ước nguyện có những mùa màng sung túc, bội thu.

Ngày nay, những hình ảnh về tục treo ngũ cốc chỉ còn được nhìn thấy ở các vùng quê mà thôi.

Các món ăn tiêu biểu:

Songpyeon (송편)

Songpyeon là món bánh tiêu biểu được làm bằng bột gạo mới, gạo không dính, có nhân là vừng, đậu, đậu đỏ. Nếu như bánh Trung Thu ở Việt Nam được làm theo hình tròn hoặc hình vuông (tượng trưng cho trời đất) thì bánh Songpyeon được nặn thành hình bán nguyệt. Sau khi nặn xong, bánh sẽ được cho vào chõ hấp, bên dưới có lót lớp lá thông để tạo cho bánh có hương vị thanh khiết.

Chuseok còn được gọi là ngày tết của các loại bánh. Tuy mỗi địa phương đều có những phương thức và nguyên liệu làm bánh khác nhau nhưng tất thảy đều sử dụng những ngũ cốc tươi mới được thu hoạch để tạ ơn đất trời, tổ tiên đã ban cho một vụ mùa bội thu.

Bánh Songpyeon không thể thiếu trong dịp Tết Chuseok

Theo truyền thuyết, các cô gái nào làm ra chiếc bánh Songpyeon đẹp nhất sẽ gặp được ý trung nhân tuấn tú. Chính vì thế, trong ngày Chuseok, các thành viên trong gia đình sẽ quây quần bên nhau nặn bánh và bầu chọn xem ai là người làm ra chiếc bánh đẹp nhất trong tiếng cười đầm ấm vui vẻ.

Toranguk (토란국) – Canh khoai sọ

Canh khoai sọ, món ăn được ưa thích trong ngày Tết Trung thu của người Hàn Quốc.
Canh khoai sọ, món ăn được ưa thích trong ngày Tết Trung thu của người Hàn Quốc.

Khoai sọ, tiếng Hán còn được gọi là Thổ noãn – nghĩa là trứng dưới lòng đất. Vì khoai sọ chứa nhiều tinh bột và có nhớt nên khi chế biến, nhất thiết phải luộc qua nước muối hoặc nước vo gạo. Canh khoai sọ thường được ninh cùng với ức bò hoặc gân bò và được coi là món canh bổ dưỡng, thanh đạm rất thích hợp để thưởng thức vào mùa thu.

Rượu Baekju (백주) – Rượu trắng

Các loại rượu trắng được ưa dùng trong những ngày Tết Trung thu ở Hàn Quốc.
Các loại rượu trắng được ưa dùng trong những ngày Tết Trung thu ở Hàn Quốc.

Vào dịp Chuseok, người Hàn Quốc rất thích tụ tập ăn uống với gia đình, tiếp đãi bạn bè nên trên bàn tiệc không thể thiếu men rượu. Ngoài loại rượu thông thường là soju còn có một loại rượu truyền thống được làm từ gạo mới gọi là baekju (백주 – rượu gạo trong suốt.)

Tham gia group của TTHQ để cùng tìm hiểu về các địa điểm ăn chơi trong ngày Tết Chuseok phù hợp với người Việt Nam

6 Bình luận

  1. Nguyễn Ngọc Quế

    Chào Thảo Nguyên.
    Mình cũng là một du học sinh ở Hàn Quốc và thỉnh thoảng vào đọc những bài viết của bạn. Thật sự những bài viết của bạn rất thú vị và đễ hiểu, thông tin có chọn lọc và thể hiện được sự hiểu biết sâu sắc về nhiều lĩnh vực liên quan đến Hàn Quốc.
    Bài viết về tết trung thu của Hàn Quốc rất hay, tuy nhiên ở phần Những hoạt động của ngày Trung thu có hoạt động 벌초 – dịch sang tiếng Việt “phạt thảo (dọn dẹp cỏ)”, bị ghi nhầm thành “bách thảo”. Mình nghĩ nếu điểm này được sửa thì bài viết sẽ hoàn hảo hơn.
    Chúc bạn cùng người thân có một kỳ nghỉ vui vẻ!

    Reply
  2. Huong

    Bai viet rat hay va bo ich cho nhung ai chua biet ve Chuseok. Cam on tac gia nhieu nhieu.

    Reply
  3. minh m8nh

    Hay lm cho 10 dat chat luong vang

    Reply
  4. Thùy duyên

    nhìn ngon quá .

    Reply
  5. Lê Thanh Tùng

    Đọc được những bài viết của chị Thảo Nguyên,về văn hóa,phong tục,tư tưởng của người dân Hàn Quốc,đặc biệt là những bài viết về tiếng Hàn của chị-thực sự em cảm thấy rất thích.Em mới theo học tiếng Hàn tại HQ,không biết chị đã xuất bản sách chưa,em rất muốn tìm mua làm tài liệu tham khảo

    Reply
    • Thông tin Hàn Quốc

      Cảm ơn bạn đã đọc và ủng hộ tác giả Thảo Nguyên. Hiện tại Thảo Nguyên vẫn chưa có cuốn sách nào được xuất bản cả. Hy vọng rằng thời gian sắp tới sẽ sớm các sách về tiếng Hàn được xuất bản và đến tay bạn đọc.

      Chúc bạn nhiều sức khỏe 🙂

      Reply

Viết bình luận